Geluk is niet te koop

De politieke onderhandelaars op de Tweebaksmarkt hebben hun ei gelegd en ik heb het resultaat van hun wikken en wegen even laten bezinken en in de LC gelezen over de onderhandelingen. Oh oh, wat een geregisseerde openheid. Het gelul over geluk in het bestuursakkoord zat me behoorlijk dwars. Nu weet ik waarom.

Na de Provinciale Statenverkiezingen had ik een somber gevoel. De enorme opkomst van Forum voor Democratie verbaasde me niet, maar baarde des te meer zorgen. Mijn democratische verstand vertelde dat iedereen moet kunnen meeregeren, maar m’n hart verzette zich heftig. De gedachte dat mensen die een naar mijn idee fascistoïde partijleider achternalopen hier mede de dienst gaan uitmaken, maakte me niet gelukkiger.

Maar het partijkartel koos voor elkaar en daarmee sloeg de angst pas echt toe. Naar mijn overtuiging had er ondubbelzinnig gekozen moeten worden voor een zo duurzaam mogelijk beleid, omdat de urgentie van de klimaattransitie en alles wat daarmee samenhangt torenhoog is. (Zie mijn blog over het Leitmotiv voor Friesland.) Sander en Sietske hadden en hebben daar geen last van, maar zagen wel donkere wolken hangen. Mooi die macht, maar het moet leuk blijven. Hoe zorg je voor een goeie bliksemafleider die voor de bühne duidelijk maakt dat je de zorgen rond het klimaat begrijpt? Inderdaad, je laat de Partij van de sociaaldemocratische Armoede toe in je college en splitst hun de lastige portefeuille in de maag. Opgelost. Het partijkartel blij en Forum voor Democratie ook, want zij kunnen vier jaar lang schoppen en blèren dat het een aard heeft.

Na een paar maanden onderhandelen, lag er een geweldig resultaat onder de titel Geluk op 1 op tafel. Godallemachtig dacht ik. Ik weet dat uit onderzoek is gebleken (Fries Sociaal Planbureau) dat Friezen gelukkig zijn; maar om dat als doel van politieke ambitie te benoemen? We zijn armer dan elders in dit land, maken meer gebruik van sociale voorzieningen, hebben 13,4 procent laaggeletterden, maar ach….We voelen ons verbonden, we hebben onze mienskip, we zijn de fijnste woonprovincie van het land, dus wat geeft het allemaal? Waar streeft de provinciale politiek de komende vier jaar naar? Naar behoud van wat er is. Niets minder en vooral ook niet meer.

Het klimaat kan aan het gas, na ons de zondvloed. De boeren dorsen voort op de veenweide, de grond onder onze voeten verdort en verdroogd, we blijven produceren voor de hele wereld omdat de Rabobank geen ander verdienmodel kan verzinnen, we hebben lak aan het idee van lusten en lasten in energietransitie, tienduizenden laaggeletterden hebben nog steeds geen perspectief, de gemeenten laten we verzuipen in hun sociale domein…om over verbetering van de fysieke leefomgeving maar te zwijgen. Terwijl dat toch de inzet is van de nieuwe Omgevingswet, waarmee de provincie een prachtig instrument in handen heeft voor duurzame transities en herinrichting van ons Friese landschap.

Visie, regie en leiderschap om het majeure thema klimaat regionaal vorm en inhoud te geven, zitten op de achterbank van deze coalitie, wat zeg ik, ze liggen in de kofferbak. Nee, ons Geluk staat op 1, we trekken er volgens persberichten van het bestuursakkoord zelfs 180 miljoen extra voor uit zo lees ik:Friezen blijven de komende jaren de gelukkigste inwoners van Nederland. De nieuwe coalitie van CDA, PvdA, VVD en FNP heeft dat doel centraal gesteld in het vandaag gepresenteerde bestuursakkoord. De provincie zet er op in om de sterke sociale structuren, de sociale gelijkheid en de leefbaarheid verder te stimuleren, want die dragen bij aan de brede welvaart die Fryslân kenmerkt. Hierin willen de partijen 180 miljoen euro investeren, bovenop de reguliere begroting. Dat klinkt fijn zeg! De term ‘laaggeletterd’ komt nota bene wel voor in de inleiding van het akkoord, maar verder is er geen letter over te lezen. Wat stelt die sociale gelijkheid en brede welvaart dan voor? We laten al jaren op z’n minst tienduizenden mensen in Friesland in de steek en bieden ze geen enkel perspectief. Je weet dat het zo is (onderzoek Partoer 2016 in opdracht van provincie Fryslân), maar legt die kennis in de la. Ook dat is de mienskip van Sander, Sietske, Johannes, Douwe en Avine. Kom op joh, laaggeletterd zijn is toch niet zo erg? Als je maar gelukkig bent!

Geluk op 1? Mijn geluk is van mij, daar kan de politiek niets aan veranderen, niets aan bijdragen. De ene helft van geluk is genetisch bepaald en aan de andere helft kunnen Sander en Sietske niets veranderen. Ga besturen, toon lef en leiderschap. Mijn geluk is niet te koop, noch te geef. Een ander kan jou je geluk niet aanreiken, kan het niet met een subsidietikkie voor je betalen. Je zult je geluk zelf moeten vinden en leren vasthouden en daar is ieder mens voor die ene helft zelf verantwoordelijk voor.

Wat Moet? ‘t Wilhelmus zingen of iedereen leren lezen en schrijven?

Beste @sybrandbuma, @APechtold, @gertjansegers en @markrutte,

Met dank aan oer- Fries Buma onderhandelt u naar ‘t schijnt over invoering van volksliederen op lagere scholen. Dat zouden we ‘moeten’ omdat het verbindt. Ik zeg: laten we eerst zorgen dat iedereen in dit land eindelijk leert lezen en schrijven. Dat ‘moet’ echt en het huidige beleid is ontoereikend bleek vorig jaar nog uit cijfers van onze Algemene Rekenkamer. 

Ik geloof in de kracht van samen. Van samen zingen, lezen en praten, samen culturele rijkdom en diversiteit beleven, thuis en op school. Ik ben ervan overtuigd dat de factor ‘samen’ te veel onderbelicht is in het afgelopen tijdsgewricht. Als de overheid vaker samen zingen op school wil promoten, ben ik vanuit cultuur- stimulerend oogpunt voor.

Moeten is iets anders. Mensen die mij kennen, weten van m’n aversie tegen dat woord omdat het te vaak vanuit paternalisme of andere moraliteit misbruikt wordt. Wat we volgens mij wel moeten doen vanuit maatschappelijk en economisch perspectief, is er nu eens voor te zorgen dat ieder kind en iedere volwassene in dit land leert lezen en schrijven.

Dat moeten we, omdat er landelijk 2,5 miljoen mensen (!!) laaggeletterd zijn en het aantal laaggeletterde jongeren dat van school komt, ook weer stijgt, zo waarschuwde de Algemene Rekenkamer afgelopen jaar. Het overheidsbeleid, zo stelde de Volkskrant daarop enigszins eufemistisch, is niet effectief.

Dit al zo lang schrijnende, maatschappelijke en economische probleem moet nu maar eens opgelost; het kan toch niet zo zijn dat in dit land kinderen van school komen die ‘t lezen en schrijven niet beheersen? Zo lang u en wij het probleem in essentie niet oplossen, zijn we met z’n allen geen knip voor de neus waard. Mocht blijken dat het samen zingen van enig volkslied daar aan bijdraagt, hebt u mij aan uw zijde.

Zo. Als u wilt, zing dan lekker mee:

Voor Anneke Douma en het Friese volkslied: https://youtu.be/QMb8n7LNzbU
Voor Guus Meeuwis met Brabant: https://youtu.be/myPDjxPeAms

Fijn weekend! Groeten uit Leeuwarden, Culturele Hoofdstad 2018!