Geen groente, maar wel drank, drugs en betaalde sex op zondagochtend

In de discussie over de Leeuwarder koopzondagochtend zijn we heel Hollands hypocriet. Vanuit een belegen jaren vijftig-standpunt, blijven sommigen achterhaalde argumenten aandragen. Een blog voor columniste Jantien de Boer van #LC en dominee Alfons van Vliet. Wakker worden!

De zondag hoort een rustdag te zijn. De kleine ondernemer is de klos bij volledige openstelling. De werknemer is de dupe. Waarom moet je alles kunnen kopen op zondagochtend, wat je ook al niet op zaterdagmiddag had kunnen kopen? Vroeger kon je op donderdagavond over de koppen lopen, nu is het stil, tekent Jantine op. Ze roept zelfs de hulp in van een onvrijwillig uit de kast gekomen You Tube- transgender -ster voor haar stilstandsdenken. Tja Jantine, weet wat je van wie vraagt…

Het is nu wel klaar met achteruitlopen. Hoe hypocriet kun je zijn? Stel voor dat je geen witte Nederlandse christen bent, maar een andere of geen geloofsovertuiging hebt, zit je dan te wachten op drammerigheid van de verplichte zondagse christelijke rustdag?

Als ik op zondagochtend uit het raam kijk, weet ik al dat ze er staan, voor tienen. De drugskopers. Want die worden bediend op onze zondagse rustochtend. Als ik over het plein step, zie ik achter de ramen van de horecagelegenheden mensen zitten. Of ze koffie of alcohol nemen, zie ik niet, maar het kan. We mogen drugs kopen en drank legaal op zondagmorgen consumeren, maar groente of fruit halen, nee, dat is echt te dol voor woorden.

Gelijke monniken, gelijke kappen

Mag ik zelf weten wanneer ik wat doe? Mag ik alsjeblieft zelf met mijn fysieke winkel of bedrijf bepalen wanneer ik mijn handel verkoop? Hoe kun je in hemelsnaam volhouden dat ik 24 uur per dag alles ter wereld kan bestellen en geleverd kan krijgen, maar niet mijn winkel om de hoek mag openstellen? Want even in nuchterheid: ook de levering van de meest smakeloze ongezonde fastfood en alles dat ik aan goederen op internet kan kopen, beste Jantien en dominee, gaat zeven volledige dagen per week door. Waarom mag ik dan geen broek, geen groente, geen zuivel kunnen kopen op die paar uurtjes op zondagochtend, maar wel een jointje of luisteren naar de preek in de kerk? In Nieuwsuur hebben we kunnen zien dat prostituees in Leeuwarden 16 uur per dag mogen werken. Niet verplicht, maar het mag wel, toegestaan door dezelfde gemeente. Zo vooruitstrevend zijn we hier: de ouderwetse preek, betaalde sex, joints en drank op zondag tussen 10 en 12 uur. Tijd voor gelijke monniken en gelijke kappen.

Zondagochtend, Genemuiden

Ik bepaal in hoge mate zelf wanneer ik doe wat ik doe. In eerlijkheid en redelijkheid, een groot deel van mijn agenda wordt bepaald door het zakelijke des levens. Maar verder is het toch echt heel fijn, dat ik als ik rust wil hebben, ik zelf het moment daarvoor bepaal. Als ik wil sporten, doe ik dat als het mij past. Als ik wil overdenken, kies ik mijn moment. Gelukkig maar, want er is al heel veel bepaald in deze wereld. Mag ik een paar dingen zelf besluiten zonder dat een ander mij die vrijheid ontneemt?

Ik hoop nog steeds dat we binnen een paar jaar rond de stad Leeuwarden een aantal stadsboederijen hebben. Stel nu dat zo’n ondernemer vindt, dat ‘ie op zondagochtend mij verse melk, peulen en wortelen wil verkopen? Mag dat dan ook niet?

Toen wij een paar jaar terug de Zuiderzeeroute fietsten, kwamen we op zondagochtend door Genemuiden. Zeker, je kon daar over de koppen lopen en van fietsers waren ze zeker niet gediend, dat hoorde niet. Van wijken voor iemand van buiten die anders dacht en zich – anders dan naar de kerk te gaan – op de openbare weg begaf, was en is in Genemuiden op zondagochtend geen plaats. Lekker tolerant.

Vrije wil

Winkeltijden verruimen betekent dat het mag, het hoeft niet. Straks mogen alle grote ketens op De Centrale en in het nieuwe WTC-gebied nog vaker open. Of niet. Kan die ene winkelier in de Kleine Kerkstraat of de Nieuwe Oosterstraat open. Of niet. Iets met vraag, aanbod en ondernemerschap. U kunt er gebruik van maken. Of niet. Wat voor binnenstad heb je als je wel 16 uur per dag alcohol en betaalde sex kunt consumeren, drugs kunt kopen tussen (minstens) 10.00 en 01.00 uur, maar al het andere in slechts beperkte mate? En denken jullie echt dat de baas van Fletcher of De Walrus zelf de koffie zondagochtend om respectievelijk 09.00 of 10 uur serveert, of zijn hun werknemers aan de slag? En als die daar geen zin in hebben, kunnen ze toch besluiten elders te gaan werken? Het leven is keuzes leren maken. Uit vrije wil.

Is Druk gelijk aan Goed?

Een aantal jaren terug liepen we rond tienen op een koude sombere zondagochtend in het centrum van het Belgische Gent. In de hoek van een plein stonden mensen bij een klein stalletje. “Oesters en Cava.” Geweldig, zei ik tegen mijn lief, kan dat ook in Leeuwarden? 75 Meter verder sneupten we tussen kraampjes op de maandelijkse boekenmarkt. Zomaar op een zondagochtend, die daardoor leuker, aardiger en zonniger werd dan het troosteloze weer van dat moment. Zo droom ik op zondagochtend tijdens de koffie in mijn fraaie woon- en leefomgeving: inwoners sporten in een groepje in de Prinsentuin en op het Oldehoofsterkerkhof, toeristen nemen foto’s van ons fraaie historische stadhuis en ik gun het ze, dat ze nu ook een kijkje binnen zouden kunnen nemen. Ik zie onze gasten uit de studio met een kant-en-klaar ontbijt terugkomen van de supermarkt om de hoek. Voor ik zelf de deur uit ga, bel ik de groentezaak of ze al open zijn, want gisteren ben ik basilicum voor de lunch van straks vergeten mee te nemen. Natuurlijk, het is nog heerlijk rustig op straat, maar dat verschilt niet van zaterdagochtend kwart voor tien. En wat is ‘druk’? Is druk synoniem voor ‘goed’? Zegt drukte iets over het geld dat er al dan niet verdiend wordt, over de waarde die drukte heeft? Moet het altijd en overal druk?

Is dit het beste concept?

‘Waarde’ zit voor mij zeker niet (louter) in het economische, in meer en meer kopen van wat het dan ook is. Maar laat hen die willen ondernemen en dat 7 dagen per week willen, dat vooral doen. Laat hen die willen kopen, dat doen als zij het willen. Filmpje pakken, marktje doen, jasje en een boek kopen, broodje happen, borrelen. Inwoners, toeristen van dichtbij en verweg. Mix van cultuur, horeca, winkel, ‘beleving’, praten, chillen of uitrusten, bootje varen bij mooi weer in de gracht, zonnen in de Prinsentuin, sneupen in een markthal, de laatste vershandel voor een kleiner prijsje. Het is de levendige binnenstad. Soms druk, soms rustig. Is dit het beste concept voor een duurzame wereld vol gelijkheid en gelukkige mensen? Het is waar we zijn aangeland in tijd en denken. Hierna bereiken we de volgende stap, omdat we leren uit ervaring. Soms door schade en schande, maar zo is het leven. En de volgende stap zal -zo verwacht ik- met name ingegeven zijn door verandering in ons denken over wat nu eigenlijk duurzaam is, hoe je economische en maatschappelijke waarde en de verrekening daarvan, zich met elkaar laat verhouden.

Dus beste mevrouw De Boer en mijnheer de dominee, het is fijn voor u dat u zich bekommert om mij en ons vanuit een christelijk jaren vijftig standpunt. Fijn dat u de vrijheid kunt nemen en heeft genomen dat met ons te delen. Jammer dat u niet meegaat in denken, in leren, in ontwikkelen. Veel mensen bepalen graag zelf wat ze wanneer willen doen. Of ze nu op zondagochtend inkopen willen doen omdat ze dat gewoon leuk vinden of het hun vrije ochtend samen is; of dat ze willen wandelen in het bos, of ze ….mevrouw De Boer, mijnheer de dominee, ga mee naar nu en morgen en ontdek dat loslaten kansen biedt voor individuele vrijheid en gezamenlijke ontwikkeling. Niet omdat het moet, maar juist omdat het kan.