Merk Fryslân ontdekt Friesland waterland

Bij de start van Boot Holland, een beursmededeling….

Het is geen nieuws, maar juist daarom ongelooflijk treurig. Merk Fryslân ontbrak weer op Boot Düsseldorf, de belangrijkste watersportbeurs van Europa. Provincie en gemeenten laten kansen liggen, het bedrijfsleven kijkt beteuterd toe. Is er nog hoop voor onze waterrecreatie- en watersporteconomie, voor Friesland waterland? 

Boot Düsseldorf (19 t/m 27 januari 2019) is op de kop af al vijftig jaar lang veruit de belangrijkste watersportbeurs van Europa met zo’n 250.000 bezoekers uit inmiddels 90 landen. (Boot Holland komende dagen doet er zo’n 35.000 per jaar). Toonaangevend zijn ze in Düsseldorf, ieder jaar weer. De beurs is van groot belang voor duizenden bedrijven en voor tal van regio’s die zich willen profileren als watersport- en waterrecreatieregio.

Impact van waterrijk Fryslân

Fryslân is zo’n regio: Friesland waterland. We hebben de historie, het dna, de cultuur, we hebben duizenden verhalen over tradities, vakmanschap en ontwikkeling, we hebben de schoonheid en charme van het kleinschalige landschap, we hebben het erfgoed, de ontwerpers en bouwers van kleine en grote jachten, de vakmensen en de innovators (kijk naar het elektrisch varen), de verhuursector, de export, een compleet op watersport ingerichte recreatiesector, de hele infrastructuur. We hebben de (top)sport van watersport met geweldige ambassadeurs als Marit Bouwmeester, evenementen van de Sneekweek tot en met het skûtsjesilen. Overheden (provincie en gemeenten) hebben de afgelopen decennia ook weer honderden miljoenen geinvesteerd in het verbeteren van waterfronten, havens en infrastructuur mede met het oog op versterking van de economie. En dat gaat door, kijk alleen naar de plannen die er liggen in Heerenveen of Sneek. Fijne bijkomstigheid: watersport en water hebben een geweldig goed imago. Fryslân: water, natuur, cultuur. Hoeveel impact willen we hebben?

Culturele hoofdstad ligt achter ons

Leeuwarden-Fryslân culturele hoofdstad LF2018 ligt achter ons, er wordt geschreeuwd om legacy. Er wordt gebeden dat “de toerist” moet blijven of anders heel snel moet komen. We hebben een fortuin uitgegeven aan Elf fonteinen, maar krijgen ze ook het gewenste toeristische resultaat? Hoe mixen we het met wat we al hebben, zoals de watersport- en recreatie economie?

Influencers

Boot Düsseldorf is voor Fryslân van groot belang: de beurs trekt een enorm potentieel consumenten van alle leeftijden die geinteresseerd zijn in water(sport). De Duitse beurs is veruit de voornaamste pan- Europese inspiratiebron voor potentiële kopers van nieuwe producten en sloepen, jachten en wat verder vaart, drijft en zeilt. Boot is in toenemende mate platform voor de reiziger die waterrijke bestemmingen zoekt. De beurs is een ideaal podium voor wie zijn innovaties aan de wereld wil tonen en nieuwe gebruikers, kopers, gebruikers en wederverkopers zoekt. Deelname versterkt ambitie en innovatieve gedrevenheid: onze watersporteconomie kan daar wel wat van gebruiken.

Bovendien trekt Boot Düsseldorf een grote hoeveelheid mensen die een belangrijke rol spelen in de keten van watersport en watersport/recreatie gerelateerde dienstverlening. Niet in de laatste plaats trekt Boot journalisten en media uit de hele wereld die door de organisatie van Boot uiterst professioneel worden ondersteund om zo goed mogelijk het verhaal en de beleving van watersport en waterrecreatie on- en offline te vertellen, op te schrijven, in beeld te brengen en te verkopen. Marketeers met social media-kriebels spreken graag over het belang van ‘influencers’. Ik kan u uit eigen ervaring vertellen dat die positieve beïnvloeding je in Düsseldorf al decennialang met de paplepel wordt ingegoten op het moment dat je als media-professional de drempel van het “press center” over stapt.

Waterrijk dna

De wereld verandert, inderdaad. Wij vergrijzen, de watersporter ook. Er komen nieuwe consumenten bij, de wereld internationaliseert en verduurzaamt. Er is een verschuiving van bezit naar gebruik. Vaker en korter er op uit is de trend; net als samenwerking in ketens. Technologie maakt meer innovatie mogelijk, of het nu gaat om verhuurplatformen, om verminderen van emissie, om gebruik van andere en meer duurzame materialen. Je hebt liever verblijfstoeristen uit Europa dan ingevlogen Chinezen en Aziaten die Nederland in twee dagen doen.

Het zijn allemaal uitstekende redenen om blijvend te investeren in het sterke merk Fryslân water(sport)land. Omdat water deel uitmaakt van ons dna, onze cultuur, onze infrastructuur. Omdat een groot en steeds groter deel van de watersporttoerist en water-liefhebbende-recreant niet uit Nederland komt; omdat Friesland onder Duitsers een goede naam heeft; omdat Duitsland ook in 2030 nog het belangrijkste herkomstland van toeristen is; omdat een steeds forser deel van kopers van nautische producten en jachten niet uit Nederland komt; omdat export van belang is voor een stabiele economie; omdat we geweldige zeilscholen hebben die mensen de liefde voor watersport bijbrengen met ambassadeurschap voor de toekomst; omdat watersport en waterrecreatie mogelijkheden bieden op werk, op vakmanschap, op ontplooiing op heel veel verschillende niveau’s van ontspanning tot en met topsport; omdat watersport een kapitaalintensieve bedrijfstak is waarin kwaliteit van vakmanschap, innovaties en kennisontwikkeling perfect bij elkaar komen; omdat watersportevenementen altijd goed scoren en mensen op de been brengen die weer geld uitgeven. Ik kan nog wel even doorgaan. Want we hebben het allemaal, maar we moeten het beter verkopen.

Laat het nu toevallig zo zijn dat het NBTC als nationale promotor van ons geliefde land, het thema WATER heeft bedacht voor 2020. Wat een geluk kan een mens hebben! Leest u vooral mee op de website van de toerismepromotor op www.nbtc.nl en laat u verrassen door het thema WATER in dat jaar. Stelt u zich voor welke kansen dat Friesland zou bieden!

9,6 miljoen views, nu nog meer toeristen

Je vraagt je dus af waarom de regiomarketingorganisatie van onze provincie, Merk Fryslân, geen cent of stuiver uitgeeft aan de belangrijkste beurs voor consumenten, kopers en reizigers op en naar water(sport)gebied in Europa? Ik heb de vraag voorgelegd aan Merk- directeur Martin Cnossen. Er volgden twee mails met antwoord. Merk, zo vertelt Martin, is een online promotor, Merk weet precies dat we wel 9,6 miljoen online views hebben gehaald dankzij hun inspanningen, want Merk huurt daar speciale hippe influencers voor in die social media infecteren, Merk is een destintinationclub, het is de club van de gastvrijheidseconomie, van de fietstochten.

Wat, fietstochten? Beste Martin, schreef ik me bijna verslikkend, hoe is het met water en watersport en het belang van Boot Düsseldorf, dat was toch de vraag?

Het kan!

Misschien…..als iedereen het graag wil, bedrijven mee willen doen, overheden enthousiast worden, misschien zou het een overweging kunnen zijn, Boot in de nieuwe Merkmix van on & offline acties om de Duitse markt te bewerken. Ik zeg u, als wij het allemaal graag willen, elkaar meenemen en concreet de boter bij de bekende vis willen doen, dan kan het zijn dat we gaan. Ik zeg, het kan.

Dus: Willen we naar BOOT Düsseldorf? Ja? Dan gaan we naar BOOT Düsseldorf. Met en dankzij Merk in the mix Fryslân. Dat doen we goed en groots, want we sluiten maximaal aan op het water- themajaar 2020 van het NBTC. Friesland waterland, heerlijk om te varen, te fietsen en te wandelen. Schouders er onder!

Ach so, danke!

CDA tempert klimaatambitie

De D van CDA staat tot de verkiezingen van 20 maart voor draagvlak, begrijp ik vanochtend uit @lc_nl. Sander de Rouwe cs hebben het woord afgestoft, want er blijken de laatste tijd meer en meer mensen te zijn die ons klimaat, onze aarde en eigen verantwoordelijk heel serieus nemen. De partij van @Sanderderouwe heeft daarom draagvlak nodig voor de stelling dat ‘we’ niet te ambitieus moeten zijn als het gaat om ons klimaat.

Vier jaar lang porde Sander de Rouwe de Friese ondernemers. Het moest beter, duurzamer, innovatiever en toekomst gerichter.

Vier jaar lang nam hij het voortouw om megawindmolens door de Friese strot te douwen, inclusief geheimhoudingsverklaringen. Transparantie naar de Friese burger over geïnvesteerd Fries belastinggeld hoort voor Sander niet bij draagvlak.

Vier jaar lang is het zijn partij die ieder Fries initiatief voor kleinere windmolens blokkeert: het Fryslân van Sander gaat voor groot en voor het wegsluizen van het merendeel van de grove winst uit wind. Fryslân draagt de last, maar krijgt niet de lust. Vier jaar lang is duurzaam draagvlak in dorp of wijk niet aan het CDA besteed.

Subsidieslurpers kosten draagvlak

In Den Haag zit een kabinet met het #CDA van Sybrand te broeden op klimaat. Het maakte niet de keuze voor twee volstrekt logische en voor het klimaat effectieve maatregelen, rekeningrijden en CO2- belasting. Nee, het CDA stimuleert liever driemaal modaal zodat met zeventig procent belastinggeld een subsidieslurpende en niet-duurzame Tesla aangeschaft kan worden. Sander de Rouwe komt vanochtend in @lc_nl tot het briljante ‘inzicht’ dat dit niet zo handig is. Het kost draagvlak in verkiezingstijd.

In navolging van België gaan in Nederland scholieren de straat op voor het klimaat, omdat ze vinden dat het sneller moet met het nemen van maatregelen voor het klimaat.

Sander en collega’s schrijven een open brief in een paar miljoen kranten, zonder te zeggen waar ze voor zijn, zonder te vertellen wat ze wel willen. Ik lees algemeenheden en aannames, het is gebrek aan inhoud en ambitie. Sander denkt dat dat draagvlak oplevert.

Centralisme versus Fries fundament

Ik lees hoe het CDA de regio, de dorpen, de wijken en de buurtschappen negeert. Hoezo mienskip, hoezo duurzaam initiatief van burgers en buitenlui, hoezo bouwen aan een krachtig duurzaam fundament in, voor en met Fryslân. Sander kiest voor niet voor Fryslân en niet voor de kansen die energietransitie biedt, hij kiest niet voor de ambities van het noorden in de circulaire economie. Sander kiest voor het behoud van wat hij heeft, voor CDA- centralisme in plaats van Fryske eigenheid. Keuzes maken voor een duurzame toekomst kost Sander stemmen. Het klimaatdenken loopt hem als industrieel gewonnen IJsselmeerzand door de vingers.

Sander de Rouwe en zijn collega-lijsttrekkers van het CDA lopen achteruit, tegen het klimaatdenken in. Het is niet erg, zegt zijn #CDA, als we de doelstellingen van Parijs niet halen. Liever draagvlak dan gezond klimaat. Sander gokt in het casino van de macht, maar gokt met onze aarde en onze toekomst. Het rentmeesterschap van het CDA is in zijn open brief afgeschaft en begraven.

Godzijdank zijn er op 20 maart verkiezingen.

Spagaat aan de Friese kust

De minister is al afgehaakt, de aanvrager kan juridisch niet dwarsliggen, de Milieu Effect Rapportage MER rammelt, het zand is niet nodig. Toch vernachelen we straks het IJsselmeer, tasten we op grove wijze de historische en ecologische waarde van de unieke Friese IJsselmeerkust aan. Waarom wil het bestuur van gemeente De Fryske Marren 30 jaar lang en 24/7 industrieel zand laten winnen in ons IJsselmeer?

Zandwinning in het IJsselmeer bestaat al lang, alleen niet op de grote industriële schaal zoals Koninklijke Smals die wil voor de kust van Gaasterland, in een deel van een Natura 2000- gebied. Grote schaal betekent, industrieel, 24 uur per dag, 30 jaar lang vanuit een 22 meter hoog bouwcomplex op een vaste plek, tot 60 meter diep zand zuigen in een gebied van 2,5 vierkante kilometer. Met permanente (licht)vervuiling aan de horizon, met continue geluidsoverlast, met volstrekt ongewisse gevolgen voor de natuur en voor de leefomgeving. Je vraagt je af wat er Koninklijk is aan de bijna dwangmatige wil om dit idee door te drijven.

De Friese zuidwest kust van het Gaasterland is een bijzonder gebied. Het is historisch en ecologisch van grote waarde. Het is de enige plek waar de aloude Zuiderzeekust het oude Friese land streelt, teistert en omarmt en waar water en land een wonderschone synergie vormen. Bijzondere natuur, geliefd bij velen en van grote waarde voor de directe omgeving.

Waar staat de overheid?

Het IJsselmeer is daarnaast een populair recreatie en watersportgebied. Met de plannen van Smals zet de gemeente De Fryske Marren het mes in nu nog 250 hectare openbaar water, zo geeft de zandwinner zelf toe. Want behalve zeven hectare industriegebied die worden opgeofferd aan bebouwing voor Smals, is een gebied van 250 ha straks niet meer vrij te bevaren of te bevissen.

De ene overheid (het Rijk) bepaalt de grote lijnen van wat mag en niet mag in onder andere het IJsselmeergebied met de Natura 2000- richtlijn. In het gebied dat Smals wil vernachelen, staat die richtlijn geen zandwinning toe. Andere overheden (gemeente De Fryske Marren en provincie Fryslân) omzeilen dat vrolijk door in te breken op die afspraak binnen Natura 2000. De gemeente past het bestemmingsplan aan, de ander (provincie) ziet geen enkele bedenking. Ik begrijp daar geen snars van. Geen bedenkingen? Met de keuze voor megalomane windparken in het IJsselmeer met name door provincie Fryslân is de natuurlijke waarde van een groot en waardevol gebied al fors aangetast en zijn de panelen gaan schuiven. Bij die grootschaligheid komt nu de zandindustrie die 24 uur per dag, zeven dagen per week 30 jaar lang op 60 meter diepte de ondergrond leegzuigt.

Smeergeld

De verplichte Milieu Effect Rapportage blijkt een wassen neus, zo stelt ook hoogleraar bestuurskunde Michiel de Vries. De rapportage rammelt, omdat ze concreet inhoudelijk niet hoeft in te gaan op nadelige effecten voor natuur en omgeving; de CDA- wethouder van De Fryske Marren die voor de zandwinning is, vindt dat zelf ook. Ook de toetsingscommissie MER vond het rapport onvoldoende, maar die bezwaren zijn nooit nader aangevuld. Kennelijk te lastig. Voor de gemeente helpt het wellicht dat zij van zandwinner Smals €3,5 miljoen krijgt ter compensatie. Dat geld gaat in een gemeentelijke pot voor natuur en duurzaamheid. Dus eerst help je historische natuur en leefomgeving vakkundig om zeep, daarna pomp je dat zanderige smeergeld in nieuwe natuur om de hoek. Komt daar ook een bordje bij, met dank aan…? Misschien moet het CDA toch nog eens de paragraaf ‘rentmeesterschap’ bestuderen.

Is er een nationaal belang? Ja, zegt uiteraard de zandwinner. Ja, zegt dus ook de belanghebbende wethouder. Bijzonder, want nu al gaat 15 % van uit rivieren gewonnen zand naar België. En de minister in kwestie, Cora van Nieuwenhuis, heeft al aangegeven dat mocht de gemeente alsnog van de plannen wil afzien, zij niet dwars gaat liggen. Het valt dus heel erg mee met dat nationaal belang. OK, Rijkswaterstaat ontvangt € 144 miljoen zandsmeergeld van Smals, dus wellicht dat zij vindt dat ze een nog belang hebben.

Ik hoop dat gemeente De Fryske Marren tot inkeer komt. Het is een onzalig plan, slecht voor natuur en milieu, slecht voor de recreatie op en rond het IJsselmeer, geheel overbodig en schadelijk voor de historische leefomgeving. Koester de bijzondere waarden van ons Friese landschap voor mens en dier. Zeg nee tegen grootschalige zandwinning voor de Gaasterlandse kust.

Meer informatie:

De prachtige verbeelding van Rob Busquet: Ons IJsselmeer, laat je geen zand in de ogen strooien

Je kunt het maar één keer bederven: NOS

Na grootschalige windparken, nu industriële zandwinning: Artikel NRC

Stichting Waterrecreatie: Al lang kritiek op plan Smals.

Industrie of natuur? De MER als wassen neus: Website IJsselmeervereniging

Van de gemeente De Fryske Marren

Teken tegen de zandwinning

Die container zijn we zelf

Losgeslagen, ronddrijvende, zinkende en aanspoelende containers vol fossiele bende op het strand, boze burgemeesters versus het belang van fossielvuilspuitende containerschepen. 270 overboord geslagen stalen dozen vol spulletjes spiegelen wat we doen en niet wensen te laten. Maar ik ben toch niet gek? Wad jij?!

De nog ingehouden boosheid van Bert Wassink, burgervader van Skylge over containerschip MSC Zoe. “(…) …geregistreerd in Panama, een hoofdkantoor in Zwitserland.” Je voelt z’n onmacht over een wereldwijd containerspel dat onder en vooral ook torenhoog bovendeks gespeeld wordt, windkracht negen of niet. Gezekerd of niet, we weten het niet, want zelfs de berichten daarover zijn twijfelachtig: het zou simpelweg te lang duren om alle containers te zekeren, langer dan een dergelijk schip in de haven ligt. Negentienduizend containers per scheepslading, nu raakten er 270 overboord. Percentagewijs bijna niets, maar het is hommeles op de Waddeneilanden. De verzekeraar mag dan daags na de ramp al op Skylge staan, maar als ik Aponte was, CEO van containervervoerder MSC, had ik zelf ook iemand gestuurd. Even aftikken via de verzekeraar is te makkelijk en toont geen verantwoordelijkheid en betrokkenheid bij de omgeving waar je onherstelbare schade aanricht; de tijden zijn veranderd. Je hoort het aan Skylge’s Bert Wassink en Ineke van Gent van Schier. De risico’s voor schepen in de Duitse Bocht zijn bekend, al jaren. Nu wordt het Wad een dingetje. En terecht: het is al jaren werelderfgoed.

Nutteloze relikwieën

Negentienduizend containers per MSC Zoe x zoveel keren per jaar spiegelen wat we doen. Dat is er één, één van de vele containerschepen die langs de Wadden scheert. Containers vol nog grotere en uiteraard veel betere televisieschermen en andere hebbedingespulletjes op weg van de fabrikant in China naar de Mediamarkt of andere schreeuwende aanbieders van de nieuwste technologie die wij niet willen missen. Kostbare en tegelijk veelal nutteloze relikwieën van een weinig duurzaam leven: iedere nieuwe ‘hype’ prikkelt ons consumerende brein. Kunnen kopen betekent willen hebben. Niet de vraag of het nuttig is of noodzakelijk, nee: het kan, dus het moet, vrij naar Descartes.

Los van de hoeveelheid fossiele stoffen om alleen al die elektronica en plastic spulletjes van te maken, van al bijna uitgeputte grondstoffen, van eindeloze hoeveelheden fossiel verpakkingsmateriaal voor het in de winkel ligt en bij u thuis staat, de MSC Zoe kan de vaart er in houden ten koste van een ontstellende megalomane milieuvervuiling. De 20 grootste schepen ter wereld, waarvan de MCS Zoe en z’n zusterschepen de lijst aanvoeren, stoten meer uit dan honderden miljoenen auto’s. Ik begrijp die ingehouden woede en onmacht van Bert Wassink wel. Alle hulp en begrip van iedereen om je heen als het mis gaat, maar je vreest de volgende ramp voor je klaar bent met deze. En na het ruimen, resteert het onzichtbare, de missende containers en hun inhoud, de ernstig vervuilde zeebodem, het verrotte zeeleven aan de stranden, de miljoenen kunststofkorreltjes die hun weg of plekje in de natuur al weer hebben gevonden, de plastic korreltjes etende vissen, de stalen containers onder water in de netten van de plastic vissende vissers…

Ik zie Lutz Jacobi hollend vanaf de Friese zeedijk bij Moddergat het wadwaterendslik in baggeren met de broekspijpen opgestroopt omdat ze de rubberen kaplaarzen in haar onmacht bij de auto vergat, de handen ten hemel heffend bij het aanschouwen van rondvliegend polystyreen, de linkervuist als altijd strijdbaar gebald. Nog geen jaar in dienst als directeur van de Waddenvereniging, nu dit. Dus wat, Waddenkoningin, wad nu? Is Lutz al naar Rottum en Rottumerplaat gespoed om daar de schade op te nemen, bij gebrek aan een burgemeester op die geweldig belangrijke natuur-zandplaten?

Confronterend

De indringende beelden gemaakt door de boven het schip hangende Kustwacht van de 395 meter lange MSC Zoe die op het Journaal worden getoond, brengen de omvang en onmacht van al die gestapelde containers, haarscherp in de huiskamer. Dat vind ik het mooie aan nu, je bent er bij, je wordt deel van het geheel, het is confronterend. Dit zijn jouw en mijn containers, daar gaan onze spulletjes!!

Werelderfgoed Waddenzee, ik benijd je niet. Je moet opboksen tegen de voortdenderende economische, maar aardbol en klimaat vervuilende groei en bestuurlijke onmacht van landen en werelddelen. De ingehouden woede en duurzaam gebalde vuistjes van Bert en Ineke ten spijt; ook Albert de Hoop, voorheen burgervader van Ameland, kaartte het probleem al meer dan 10 jaar geleden nationaal en internationaal aan en zag initiatieven stranden.

Spagaat

Diep van binnen, echt diep van binnen, hoop ik dat jullie vuistjes snel indringende mokerslagen worden, dat social media straks uitpuilen van de opgekropte consumentenemoties tegen zoveel zinloze vervuiling, onnodige verspilling, fossiele vuilspuiterij en dat MSC en concurrent Maersk (je moet wel eerlijk blijven toch?) zich beraden op hun posities die verankerd liggen in volumes en voortdurende kostenbesparingen, omdat zo het systeem nu eenmaal werkt en wij verslaafd zijn aan ‘scherpe’ prijzen. ….Die spagaat tussen bedrijfs- en handelsbelangen en emoties om bestaansrecht, koopgedrag en veranderingsbereidheid, echt, het gaat er van komen. Wanneer laat iedere consument zijn adagium “ik kan er niets aan doen” eindelijk los en gaan we nadenken over fundamenteel veranderen?

Beste Bert en Ineke, ik hoop dat we iets, heel ietsje, leren van dit containerdrama boven jullie Wad waar wij met z’n allen zo graag vertoeven. Dat we iets minder gaan consumeren of op z’n minst anders gaan denken, dat we nadenken over nut en noodzaak voor we on- en offline kopen. Want om het met de Mediamarkt te zeggen: Ik ben toch niet gek? Nou dan! Het Wad is ook jouw en mijn Wad en die container, eerlijk is eerlijk, die container dat zijn we zelf.

Noblesse oblige.

“Grut tinke en lyts dwaan”

In de LC vanochtend een stukje over de eerste toespraak van burgemeester @Jannewietske de Vries.

Mooie gedachten sprak ze uit hoor, inspirerend. We hebben oplossingen zei ze. Met de woorden “Grut tinke en lyts dwaan” haalde ze tal van voorbeelden aan in haar gemeente, die mee kunnen helpen de “ellende in de wereld” te verslaan.

Wat de burgemeester niet zei en de LC helaas niet meldt, is dat die inspirerend mooie woorden wel heel erg actueel geworden zijn door Herman Tjeenk Willink, die kort gelden een hoopvolle oproep publiceerde onder de titel “Groter denken, Kleiner doen” om mee te doen in het redden van de democratische rechtstaat.

En het oud Raad van State-lid was ook weer niet de eerste, want onder de titel Groot denken, klein doen, publiceerde Jaqueline Fackeldey al in maart 2012 een boek over het serieus nemen van de klant…

Ere wie ere toekomst. Het is moeilijk origineel te zijn en hoeft ook niet altijd, want je mag gebruikmaken van elkaars creativiteit. Maar niet benoemen waar iets vandaan komt, is best lullig in deze transparante wereld.

Het bestaansrecht van Leeuwarder broedplaatsen

De nalatenschap van Culturele Hoofdstad 2018 bestaat in Leeuwarden niet uit een veelvoud aan succesvolle creatieve broedplaatsen. Daarvoor kijken creatieven kunstenaars te weinig naar hun bestaansrecht. Leunen op de overheid is niet creatief.

Om de paar weken popt er een bijdrage op over het belang van creatieve broedplaatsen. Wethouder der Broedplaatsen Hilde Tjeerdema broedde pal voor Kerst iets uit over #broedplaatsen en Pieter de Groot meent daarop in de LC dat de gemeente te traag is met beleid, te karig is met slechts het aanstellen van een paar “aanjagers” en dat “de kunstenaars” meer is beloofd in de voorbije jaren. Wat er dan beloofd is, weet ik niet, maar het heeft iets met faciliteren van doen. Dat leest altijd heel actief en je kunt er alle kanten mee op. Maar dat was in elk geval nog voor Culturele Hoofdstad, voor dit college aantrad en ruim voor het financieel besef en de pijn van het ontwrichte sociale domein was doorgedrongen.

Wentelen in luxe

Culturele Hoofdstad – een overheidsinitiatief- was een enorme culturele en economische katalysator, ook in het aantrekken van creatieven. Dat jaar is nu voorbij, en dus moeten we niet achterom maar vooruit kijken. Een deel van die aangespoelde creatieven is naar een andere in hun ogen kansrijke plek vertrokken, anderen hangen nog aan het overheidsinfuus en weer anderen lijken zich nog even te wentelen in de luxe die ze door en tijdens LF2018 ten deel is gevallen.

Dat broedplaatsen eerder een goede relatie met gratis geld hadden van overheidszijde, kan als iets van toen en van voorbij worden beschouwd. Het is niet goed, want gratis geld prikkelt niet, stimuleert slechts berusting in tijdelijk comfort en wordt na verloop van tijd een slechte gewoonte. Ik geloof er niet in: als we overheidsgeld inzetten moet het naar mijn opvatting een verifieerbaar maatschappelijk doel dienen en moet het in in elk geval deels terugkeren in de overheidskas om ook anderen in staat te stellen de aanzet te maken dat hogere doel te bereiken. Inderdaad, dat vereist voor de ontvanger behalve een droom of overtuiging ook realisme en ondernemerszin. Laat je die voorwaarden weg, dan gebeurt meestal wat we juist niet willen: ‘we’ constateren dat het geld kost dat we niet kunnen of langer willen verantwoorden en snijden de subsidie bij de wortels af.

Onze inzet

Een gemeente mag en moet zelfs voor mij belastinggeld uitgeven om cultuur te stimuleren, want ik geloof in de toevoegende waarde daarvan voor mens en maatschappij. Het vergt van het bestuur vooral een heldere kijk, een visie op de rol van kunst en cultuur en van concrete kaders. Zo’n visie vergt echter veel meer dan een notitie over #broedplaatsen, zeker nu de Grote Impuls van 2018 ten einde is; het schijnt dat er een bestuurlijke club onder de noemer van Agenda 2028 aan het brainstormen is, maar die storm is nog niet uitgewoed, laat staan uitgebroed. Maar nu het over broedplaatsen gaat, kan ik me voorstellen dat de gemeente “faciliteren” eerst en vooral verheldert.

De andere kant: onze inzet. Ik geloof in individuele kracht, bijdrage en reflectie van kunstenaars, creatievelingen en cultuurmakers; als de overheid bijdraagt, mogen we van onszelf verwachten dat wij relevantie en bestaansrecht bewijzen. Als blijkt dat je alleen maar kunt bestaan als kunstenaar of creatief als je volledig gesubsidieerd je werk doet, als je jezelf niet eens wilt inschrijven als zelfstandige en daar naar handelt, dan vind ik dat je of moet stoppen of dat je anderszins inkomen genereert om in je eigen “kunstenaarschap” te voorzien.

Daadkrachtig bestuur

Gemeente: ga met de wereld om u heen in gesprek, kom met heldere kaders en voorwaarden voor de creatieve sector, geef een prikkelende stimulans, bied onder heldere voorwaarden tegemoetkoming in de kosten van onderdak gedurende omschreven perioden, omdat een zetje heel goed kan helpen. Maak een loket waar mensen kunnen aankloppen met cultureel initiatief en waar mensen ook concreet geholpen worden, investeer in ruimten en in initiatieven om kleinschalige maakindustrie, ambacht, vakmanschap en creatieven samen te brengen en breng bedrijven en vastgoedeigenaren samen met creatieven om te kijken wat je wel kunt betekenen. En ja, leg jezelf vooral op om binnen nu en een paar maanden alsnog met een visie te komen op kunst en cultuurbeleid. Dat mogen we toch wel verwachten van een daadkrachtig bestuur dat graag aan de slag is en op resultaat stuurt?

Werrukuh!

Kunstenaars, creatieven en cultuurmakers: we moeten het vooral ook zelf en altijd blijven doen. Of je doet het zelf omdat je daarin gelooft of je doet het (deels, soms en tijdelijk) samen met anderen. Maar onderneem, initieer, maak je werk zichtbaar, toon je kunsten, smeed dwarsverbanden, organiseer coalities, richt corporaties, winkels of samenwerkingen op. Prikkel jezelf, daag elkaar uit en verras jezelf, de wereld en de overheid om je heen met kunstuitingen, geschriften, beelden, muziek, geluid, manifestaties, tentoonstellingen, mini-festivals, video’s, blogs, games en kranten vol gedichten.

Het begint altijd bij jezelf, nooit bij een broedplaats om een broedplaats. Creativiteit komt voort uit jezelf , met tranen en een lach, met blijheid, intens geluk, woede, frustratie en alle andere emotie die er is; het komt er uit als jij het wilt. Op je zolderkamer, in een geleende fabriekshal, op je overloop, in een boot of in een weiland. Soms hier, soms daar. Het vergt van alles en nog wat, maar zo is het leven: het gaat niet vanzelf, je moet er wat voor doen. Het is net werrukkuh.

Ik wens u veel eieren om op te broeden. Met een nest vol, komt er altijd eentje uit. Op een creatief 2019!

Leitmotiv Fryslân: circulaire economie

Marijke Roskam krijgt als nieuwe “chef” van de provinciale Partij van de Arbeid 2 pagina’s in de krant @LC. Het mediaal masseren is gestart, de verkiezingen van maart 2019 zijn begonnen. Mooi zo. Verkiezingen betekent keuzes maken.

Tegenwoordig zijn iedere week wel opiniestukken van provinciale politici te vinden bij de Ingezonden Brieven en op de Opinie/Te Gast- pagina van de Leeuwarder Courant. Kennelijk vinden ze aan de Leeuwarder Tweebaksmarkt dat ze meer moeten zenden of te weinig worden gehoord.  Vorige week was het provinciaal PvdA- fractievoorzitter Remco van Maurik, die een democratische lente aankondigde. Niet het traditionele domein van die partij, maar je moet wat als je al een paar jaar in de touwen hangt en mediatijger Roskam in je nek hijgt. Het treft dat D66 provinciaal ook hijgend langs de zijlijn staat.

Sinterklaas is al geweest

Het zou goed zijn, betoogt Van Maurik dat de Staten in de komende maanden en voor de verkiezingen met instemming van alle partijen een hoofdlijnenakkoord bereiken over wat in de komende vier jaar door de nieuwe Gedeputeerde Staten uitgevoerd moet worden. Daarna volgt een verlanglijstje van de bekende partijpunten. Het moest nog Sinterklaas worden en keuzes maken kunnen politici niet. Angst voor de kiezer die jou toch niet mist.

Marijke Roskam doet hetzelfde. In de gezellige context van een ons-kent-ons-gesprek mag ze als beoogd “chef” (hoezo chef, kent u die benaming?) haar resultatenlijstje benoemen voor de komende jaren. Het Roskam-dictaat aan haar partijkader: Arbeid für Alle. Energietransitie. Veenweidegebied.

Keuzes maken

Volgens mij is er slechts één Leitmotiv denkbaar. Het centrale thema voor op z’n minst de komende acht jaar waar de rest van het provinciale beleid consequent aan getoetst moet worden. Wat de inzet is naar jezelf en naar anderen. Leitmotiv, het wederkerende karakteristieke motief met symbolische betekenis. Het Leitmotiv voor Friesland / Fryslân en inzet van de verkiezingen: circulaire economie.

Durf te kiezen. Zet consequent in op voortdurende verduurzaming op ieder aspect van leven, wonen en werken, van mens en milieu. Niet dogmatisch, niet opgelegd, nee, open, actief, onderzoekend, zelfbewust, gewogen, inhoudelijk getoetst, intrinsiek gemotiveerd. Stappen zetten waar we kunnen, concreet maken. Met dat Leitmotiv kun je elkaar bevragen: hoe doen we het, wat vind jij, doe je mee, kun jij me helpen, wat kunnen we voor elkaar betekenen?1

Ambitieus? Zeker. Het voordeel is dat niemand het zaligmakende antwoord heeft, circulaire economie is nieuw en allesomvattend. Samen krijgt diepgaand en kwetsbaar betekenis, wij, jij en ik. Zonder ambitie naar een circulaire economie is elke andere ambitie vergeeld voor de verf is opgedroogd.

(1964, Bob Dylan) The times, they are a changing

#

 

Wie is de zwarte piet?

Microbioloog, schrijfster en columniste Rosanne Y. Hertzberger meent dat Jerry Afriyie, voorman van de tegenstanders van Zwarte Piet, gefeliciteerd kan worden: “Als de voorstanders van Zwarte Piet alleen nog maar uit neonazi’s en stinkhoer-roepende voetbalhooligans bestaan, heb je gewonnen.”

Beste mevrouw Hertzberger: ik laat me met deze tweet van u niet weg zetten als neonazi of voetbalhooligan. U heeft met uw stelling heel erg ongelijk, want er zijn mensen die achter hun keuze voor Sinterklaas en Zwarte Piet staan en zich volstrekt niet herkennen in populair rechts, nationalistisch geschreeuw, extreemrechts, geweld van bierblikjes, stenen en eieren, noch aanhanger zijn van Blokkeerfriezen.

Mijn Sinterklaasfeest maakt vanaf de zeventiger jaren in de vorige eeuw deel uit van mijn leven. Een jaarlijks terugkerende belevenis met gedichten, de lol van het maken en het geven van surprises, om-de-hoek-van-de-kamerdeur-door-buurman-of-goede-vriend-gestrooide pepernoten, warme chocomelk en door ouders behendig gespeelde gezinspret die je lang kunt volhouden zelfs als de kinderjaren al lang voorbij zijn.

Pal achter Zwarte Piet

Ik deel nog steeds in het plezier van dit mooie feest en de afgelopen Sinterklaasintocht in Leeuwarden bewees het draagvlak in de stad: duizenden opgetogen mensen, ouders, kinderen en grootouders zingend, swingend en vrolijk zwaaiend naar Sinterklaas en Zwarte Piet vergezeld door tientallen andere kleurrijk uitgedoste zwarte, correcter gezegd, donkerbruin geschminkte Pieten. Voor al die mensen is het feest dat met die intocht begint de normaalste zaak van de wereld. Met een praktische kant: als kind herken je jouw buurjongen of meisje niet in die vrolijke Zwarte Piet en dat is ook net de bedoeling.

Hertzberger of hooligan mogen zeggen wat ze willen, want dat heet vrijheid van meningsuiting. Dat bij vrijheid verantwoordelijkheid hoort, vergeten ze: vrijheden moet je namelijk iedere dag blijven koesteren. Wie de discussie bewust plat slaat met volstrekt ongenuanceerde standpunten, verlaagt zich tot bedenkelijk niveau en vergroot polarisatie en onrust.  Als je mij wegzet als neonazi of hooligan, louter en alleen omdat ik plezier beleef aan het voor mij doodnormale Sinterklaas-inclusief- Zwarte-Pieten-feest en nog steeds pal achter Zwarte Piet sta, is voor mij de maat vol en wordt wat mij betreft vrijheid van meningsuiting beschaamd en misbruikt.

Friesland is van iedereen

Politici en gewenst politiek correcten helpen elkaar een handje om ons over de streep te krijgen die zij voor zichzelf hebben getrokken. “We” moeten het debat maar met elkaar aangaan klinkt het standpunt- ontwijkend uit Den Haag en tegelijk roept Seegers van de ChristenUnie vanaf z’n politieke kansel dat het maar goed is dat de roetveegpiet gemeengoed wordt. Pardon? Spreek voor jezelf en dring mij niet je mening op als ‘we er maar over moeten gaan praten’.

Ik zie Oeds ‘Culturele Hoofdstad LF2018’ Westerhof tweetend instemmen met Hertzberger. Pardon? Er was toch iets met mienskip dit jaar, met samen, luisteren en diversiteit? Westerhof vertegenwoordigt nog steeds een onafhankelijke culturele organisatie en de vraag dringt zich op of het wenselijk is dat een ‘voorman’ op social media een groot deel van de Friese mienskip lijkt weg te zetten als sympathisant van neonazi’s of scheldende en smijtende hooligans. En waren het niet juist Westerhof cs. die met de F)rede van Fryslân een tijdje terug in de Prinsentuin iedereen opriepen tot dialoog? Een dialoog dan zeker met door hen gewenste uitkomst.

Angst en onmacht

Maarten van Rossum constateerde een week geleden in @Pauwnl dat een meerderheid van Nederland Zwarte Piet nog steeds omarmt, memoreerde dat de veelbesproken figuur geen koloniaal verleden heeft, maar dat we onder druk van tijd en veranderend inzicht in de richting gaan van een roetveegpiet: ook tradities zijn aan verandering onderhevig. Ik deel z’n opinie, hoe verwerpelijk ik het ook vind een land en haar inwoners zo genadeloos het eigen nieuwe gelijk op te willen leggen. Het lijkt voor mij op wraak in de polder. Dat geen politicus daar het gesprek over aangaat, is veelzeggend.

Angst en onmacht regeren. De angst om te benoemen dat je als politicus het gevoel van veel Nederlanders herkent, zonder voor extreem of nationalistisch aangezien te worden. De onmacht genuanceerd uiting te geven aan je twijfels in de wetenschap dat Wilders en Baudet als bokken op de politieke haverkist zitten om er politiek gewin uit slepen. De liberaal (?) Klaas Dijkhof illustreert zijn onmacht door de verworvenheid van het recht op demonstratie als hem het uitkomt, nota bene te willen verbieden. Een onderbouwde en genuanceerd uitgesproken mening van overheid of politiek missen we tot op de dag van vandaag. Hubert Smeets duidt dat heel treffend in zijn column in NRC.

De politiek heeft gelijk: wij moeten het maar met elkaar uitmaken. Politici hebben geen maatschappelijke ballen, louter te veel suggestieve tekst als het hen uitkomt, bijvoorbeeld omdat er verkiezingen naderen. Ik heb mijn keuze al gemaakt en vier Sint & Pietenfeest net zolang en precies zoals ik dat graag wil. Iedereen mag dat van mij blijven doen zonder het risico stenen of ongenuanceerde teksten naar z’n hoofd geslingerd te krijgen of als neonazi benoemd te worden. Het  Sinterklaasfeest gaat voor mij over samen gezellig genieten.

 Wie kent hem niet?

 

 

Douwstra’s droom maakt dialoog en erkenning waterbelang noodzakelijk

In de @LC van afgelopen weekend een monoloog van wethouder EZ en Verkeer Friso Douwstra. Zijn het flarden infra- dromen of de aanzet tot collegebeleid in de komende paar jaar? Dromen zijn bedrog schreef Borsato al en voor een infrastructurele visie is dialoog noodzaak. Net als water.  

Een non-stop spoorlijn tussen Leeuwarden en Amsterdam, een aquaduct onder ‘t Van Harinxmakanaal, de verkeersader van De Hemrik doortrekken naar de Wâldwei. … zomerse dromen van een politicus, al weerspiegelen z’n hardop uitgesproken droomflarden de uitgangspunten van het huidige collegeprogramma.

Behendig morsen op het viltje

Spontane en natte dromen kent Douwstra niet als politicus en partijman. En hij is droog, zo droog als Sahara-zand. In z’n hele infra-monoloog komt de betekenis en het belang van water vrijwel niet voor. En dat voor een Fries in hart en nieren; ook hij lijkt vergeten dat water in brede betekenis de geschiedenis en ontwikkeling (van economie, landbouw, recreatie, veiligheid, leefbaarheid, cultuur) in de regio heeft bepaald en zal blijven bepalen. Behalve in z’n mijmering over “een deel van het Friesland Campina- verkeer dat wel over het kanaal zou kunnen gaan”, hoor ik Douwstra niet over water. Dat ene Friesland- Campina druppeltje morst hij trouwens wel heel toevallig op z’n eenzijdige vrijdagse verhaalviltje.

Water leeft

Hoe groot de kansen en impact van water zijn, lijkt niet bij hem door te dringen, is hem nog niet aangereikt, wordt bewust genegeerd om spagaten te voorkomen of omdat hij anderen niet voor de voeten wil lopen. Er speelt immers provinciaal een pittige discussie over de toekomst van onze te verbreden vaarwegen voor het beroepsverkeer. Is de uitkomst dat we straks een paar uitzonderlijke natuurgebieden verwoesten of liever niet; vestigen we een transport-hub op een locatie waar weg, spoor en water samenkomen en Friesland de soepele schakel wordt tussen Duitsland en Rotterdam; versterken we ook eindelijk de verbindingen van havenstad Harlingen naar elders; hechten we belang aan de gedane infra- investeringen voor de waterrecreatie in Friesland, aan doorgaande en veilige recreatieve verbindingen en hechten we vanuit veiligheid daadwerkelijk belang aan de scheiding van beroepsvaart en recreatievaart? Zomaar wat vragen vanaf het water, de complexe en verbindende component die Douwstra’s droom kan aanvullen en Friesland leefbaar houdt. U weet: zonder water geen leven.

Agendasetting en dialoog

Ook in de groter geworden gemeente Leeuwarden is een visie op water (nog los van thema’s als  waterbeheer en waterzuivering) relevant: hoe bereikbaar wil Leeuwarden zijn voor de beroepsvaart, wat zijn de consequenties van het voor de grotere containervaart geschikt maken van het Van Harinxmakanaal, welke rol speelt water- en watergebonden recreatie in onze gemeente en in de relatie tot Friesland, onderkennen we het majeure belang van water- en locatiegebonden bedrijven als Friesland Campina en Koninklijke Koopmans? En hoe geven we dat dan vorm en wanneer gaan we wat doen?

Douwstra is agendasetter pur sang en de krant stelt hem zonder kritische vragen in staat zijn boodschap te brengen aan het begin van dit ‘parlementaire jaar’. Het maakt ook kwetsbaar, want de opmerking dat de stad er fijn bij zou liggen voor auto’s, vraagt om reactie. Douwstra verzeilt kennelijk nooit in de dagelijkse congestie van blik en uitlaatgassen tussen Drachtsterweg en Centrale. Leuk al die torenhoge ambities van een politicus naar vooral de komende decennia. Fijner nog zou het zijn als de wethouder de concrete infrastructurele plannen van het college voor de komende paar jaar concreet op rij zet.

Bevlogenheid en leiderschap

Dialoog kan daarbij helpen. En als de LC kennelijk zonder herkenbaar beschreven aanleiding een wethouder de ruimte wil geven te dromen zonder journalistieke, kritische vragen, dan weet ik nog wel een paar andere mensen die hun goed begrepen (eigen)belangen willen ventileren. En dat kan weer ‘n prima bijdrage leveren aan de door dit college gewenste dialoog zoals zij zo beeldend en verwachtingsvol opschreef in haar programma ‘De Kracht van Samen’:

“We willen de dialoog met de samenleving versterken en staan open voor nieuwe vormen van samenwerking. Als we durven te vertrouwen op de kracht, bevlogenheid en het leiderschap van mensen zelf, komen we tot oplossingen die werken.”

Niek Donker, 4 september 2018

 

 

 

 

Commentaar bij het ontbijt: rebelse jongeren, beleidsstukken en gratis geld

Bij het hoofdredactionele commentaar deze zaterdag van @warm_san @LC over Ingehuurd Vermaak en leegstaande panden in de stad die zouden schreeuwen om creatieve invulling.

Beste Sander Warmerdam,

Je hebt helemaal gelijk, want met ingehuurd vermaak hebben en krijgen wij geen nalatenschap van ons Culturele Jaar. Wel dankzij dit hele jaar heel veel ambassadeurs en dito media-aandacht. Ambassadeurs in al die mensen die zich om welke culturele of andere reden geroepen voelen onze stad te bezoeken en in grote getale aangenaam verrast worden door de charme en kleinschaligheid van onze monumentale binnenstad, de goeie sfeer en relatieve rust. We horen het hier in ons Parlement van Engeland vrijwel iedere dag van enthousiaste gasten.

Hoezo jongeren?

Er schijnt (zo lees ik de laatste weken in je krant) een enorme behoefte te zijn aan creatieve broedplaatsen, waar een ieder zich kan ontwikkelen tot, tot ja wat eigenlijk? Wat me opvalt aan die geluiden is dat er een directe koppeling gelegd wordt tussen het van overheidswege faciliteren (zoals het ter beschikking stellen van een door die overheid betaald gebouw) en creatief succes en fundament voor culturele nalatenschap. Misschien kun je die redenatie een keer toelichten.  Net als je eigen vraag beantwoorden waarom het in jouw ogen rebelse jongeren (moeten of zouden) zijn die de creatieve hemel van morgen aan ons mogen of zullen gaan openbaren. Creativiteit, laat staan het welslagen van creatieve processen, heeft net als rebellie in mijn ogen geen bal met leeftijd te maken.

Aan de bak!

Zeker, ik geloof in een faciliterende overheid! Dat is wat ze dit jaar ruimhartig doet en ik geloof dat dat ons allen veel brengt. Het is echter vooral ook aan ons allen om daar vervolgens echt wat mee te doen naar het verstevigen van het fundament van onze toekomst: wij creëren onze nalatenschap of we doen dat niet. Omdat we het hier nu al te druk vinden bijvoorbeeld of omdat we te zeer geloof hechten aan de rol van de overheid bij bijvoorbeeld culturele creativiteit.

We moeten aan de bak als we overmorgen willen bestaan. Niet vertrouwen op beleidsstukken schrijvende ambtenaren, want die hebben in deze stad al bewezen goed te zijn in zichzelf bezig houden en vervolgens de maatschappelijke zaak kapot te schrijven, of, zo je wilt, gewoon deuren te sluiten zonder eerst na te denken over de consequenties. Jouw redenatie neigt mij te veel richting beleid van bovenaf, terwijl het dit jaar toch vooral gaat over ‘mienskip’ en betrokkenheid? En nee, we moeten ook niet koersen op alleen maar festivals en Oeds Westerhof-cultuur-blockbusters, net als de festivals “ingehuurd” en in z’n woorden over nalatenschap te eenzijdig vertrouwend op mega-marketing budgetten.

Genieten van Ingehuurd Vermaak

Daarom moeten we het zelf doen, opstaan, met elkaar gaan praten en nadenken over hoe we vinden dat het verder kan en moet. Of je gaat ondertussen gewoon zelf je gang, omdat je geen zin hebt te wachten op trage processen. Maar niet voorwaardenscheppend vragen om subsidie of vragen dat het wel even wordt geregeld.  Het is te makkelijk en het leidt tor bitter weinig resultaat. De inhoudelijke zelfontbrander moet aan, met actie, diversiteit in denken en doen, met plannen en visies. Als je dat bedoelt, heb je een punt.

Tegen de tijd dat je dit leest, geniet ik weer en nog steeds met volle teugen van Ingehuurd Vermaak. Kom je morgen wel even kijken als we met en dankzij de inzet van in stand gehouden varend erfgoed de Reuzen groots uitzwaaien?

Hartelijke groet, Niek